BAĞLAÇ OLAN "DE/DA" NIN DOĞRU YAZILIŞI VE KULLANIMI

BAĞLAÇ OLAN “DE/DA”NIN DOĞRU YAZILIŞI ve KULLANIMI

Bağlaç olan “de/da”nın doğru yazılışı ve kullanımı, Türkçenin zenginliğini ve güzelliğini yansıtır. Yazılı ve sözlü anlatımda bu kurallara dikkat etmek iletişimin etkinliğini artırır…

Türkçede bağlaçlar, cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kurarak dilin akıcı ve anlaşılır olmasını sağlar. “Da/de” bağlacı, bu bağlamda sıkça kullanılan ve yazımında dikkat edilmesi gereken bir bağlaçtır. Doğru kullanımı, yazının anlaşılırlığını ve dilin kurallarına uygunluğunu artırır. Bu makalede, “da/de” bağlacının yazılışı, kullanımı, örnekleri ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı bir şekilde ele alacağız.

DE ve DA BAĞLACI NASIL KULLANILIR?

1. “da/de” Bağlacının Ayrı Yazılması

“Da/de” bağlacı, kendisinden önce gelen sözcükten ayrı yazılır ve cümleye ek bir anlam katar. Bağlaç olan “da/de”, “dahi” anlamında kullanılır ve cümleye ekleme yapar.

Örnekler:

  • Ali de geldi.
  • Kitabı okudum, filmi de izledim.
  • Sen de mi geldin?

Bu örneklerde görüldüğü gibi, “da/de” bağlacı kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve cümleye “ayrıca, ilaveten” anlamı katar.

2. Büyük Ünlü Uyumuna Uyması

“Da/de” bağlacı, kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne göre büyük ünlü uyumuna uyar. Yani, sözcüğün son ünlüsü kalın ise “da”, ince ise “de” olarak yazılır.

Örnekler:

  • Ev + de = Ev de
  • Okul + da = Okul da
  • Sen + de = Sen de
  • Onlar + da = Onlar da

Not: Bağlaç olan “da/de”, hiçbir zaman “ta/te” şeklinde yazılmaz.

3. “da/de” Bağlacının Cümledeki İşlevi

“da/de” bağlacı, cümlede çeşitli işlevler üstlenir:

  • Ekleme Yapmak: Cümleye yeni bir bilgi veya unsur ekler.
    • Örnek: “Ayşe de sınavı geçti.”
  • Vurgulama Yapmak: Belirli bir sözcüğü veya ifadeyi vurgular.
    • Örnek: “Bu konuya sen de dikkat etmelisin.”
  • Karşılaştırma Yapmak: İki durum veya olayı karşılaştırır.
    • Örnek: “O hızlı koşuyor, ben de yavaş değilim.”


4. “da/de” Bağlacının Yanlış Kullanımı ve Düzeltmeler

1: “Da/de” bağlacının bitişik yazılması.

  • Yanlış: “Ali de geldi.” yerine “Alide geldi.”
  • Doğru: “Ali de geldi.”

2: “Da/de” bağlacının kesme işaretiyle ayrılması.

  • Yanlış: “Kitap’ın kapağına’da bak.” yerine “Kitabın kapağına da bak.”
  • Doğru: “Kitabın kapağına da bak.”

3: “Da/de” bağlacının “ta/te” şeklinde yazılması.

  • Yanlış: “Gidip te gelmemek var.” yerine “Gidip de gelmemek var.”
  • Doğru: “Gidip de gelmemek var.”

5. “da/de” Bağlacının “De” Ekiyle Karıştırılmaması

Türkçe’de “de” hem bağlaç olarak hem de bulunma durumu eki olarak kullanılır. Bu iki kullanım, yazılış ve anlam bakımından farklılık gösterir.

Bulunma Durumu Eki Olan “de”:

  • Bitişik Yazılır.
  • Ünlü uyumuna uyar (kalınlık-incelik ve düzlük-yuvarlaklık).
  • Ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğrayabilir (te/ta).

Örnekler:

  • Evde, okulda, bahçede, kitapta

Bağlaç Olan “da/de”:

  • Ayrı Yazılır.
  • Sadece büyük ünlü uyumuna uyar (kalınlık-incelik).
  • Hiçbir zaman “ta/te” şeklinde yazılmaz.

Örnekler:

  • Sen de gel.
  • Ben de onu söyleyecektim.

Karşılaştırma:

  • “Evde” (bulunma durumu eki, bitişik yazılır): “Evde kalıyorum.”
  • “Ev de” (bağlaç, ayrı yazılır): “Ev de güzel, bahçe de.”

6. “da/de” Bağlacının “Ya” Sözcüğüyle Kullanımı

Bağlaç olan “de/da” nın doğru yazılışı ve kullanımı, “ya” sözcüğüyle birlikte kullanıldığında “ya da” şeklinde ayrı yazılır ve “veya, yahut” anlamı verir.

Örnekler:

  • Çay ya da kahve ister misiniz?
  • Bugün ya da yarın görüşelim.

Not: “Ya da” ifadesi her zaman ayrı yazılır ve “yada” şeklinde bitişik yazılmaz.

7. Dikkat Edilmesi Gereken Özel Durumlar

a. Cümle Başında “da/de” Bağlacının Kullanımı

Cümle başında “da/de” bağlacı kullanılabilir ve ayrı yazılır.

Örnek:

  • De sen bilirsin.
  • Da bu kadar olmaz ki!

b. Vurguyu Güçlendirmek İçin Tekrarı

Vurguyu artırmak için “da/de” bağlacı cümlede tekrarlanabilir.

Örnek:

  • Ben de, o da, herkes de bunu biliyor.

c. Sorularda Kullanımı

Soru cümlelerinde “da/de” bağlacı, soruya ek bir anlam katar.

Örnek:

  • Sen de mi buradaydın?
  • Bu soruyu da mı çözemedin?

8. Örnek Cümlelerle Pekiştirme

  • Onlar da gelecek mi?
  • Yemek hazır, salata da yaptım.
  • Sınav zor değildi, çalıştıysan sen de yapabilirsin.
  • Yeni filme ben de gitmek istiyorum.
  • Bu kitabı okudum, diğerini de alacağım.

9. “da/de” Bağlacının Şiir ve Edebiyatta Kullanımı

Edebî eserlerde ve şiirlerde “da/de” bağlacının kullanımı, dilin zenginliğini ve ifadelerin derinliğini artırır.

Örnek:

  • “Gül dikensiz olmaz, aşk da onsuz yaşanmaz.”

Bu örnekte “da” bağlacı, cümleye ek bir anlam katar ve vurguyu güçlendirir.

10. Yanlış Kullanım Örnekleri ve Doğruları

  • Yanlış: “Ahmet’de gelecek.”
    • Doğru: “Ahmet de gelecek.”
  • Yanlış: “Bugün’de yağmur yağıyor.”
    • Doğru: “Bugün de yağmur yağıyor.”
  • Yanlış: “Sen de mi Brütüs?”
    • Doğru: “Sen de mi, Brütüs?”
  • Yanlış: “Elma’da aldım, armut’da.”
    • Doğru: “Elma da aldım, armut da.”

11. Yazım Kuralları ve İmla Kılavuzları

Türk Dil Kurumu’nun imla kılavuzları ve yazım kuralları, “da/de” bağlacının kullanımına dair detaylı bilgiler sunar. Yazım kurallarına uygun hareket etmek, dilin doğru kullanılmasını ve anlaşılır olmasını sağlar.


Bağlaç olan “de/da” nın doğru yazılışı ve kullanımı, Türkçenin zenginliğini ve güzelliğini yansıtır. Yazılı ve sözlü anlatımda bu kurallara dikkat etmek, iletişimin etkinliğini artırır.

Öğrencilere Tavsiyeler:

  • Kuralları Öğrenin: “Da/de” bağlacının yazım kurallarını ve ek ile bağlaç arasındaki farkları öğrenin.
  • Pratik Yapın: Yazdığınız metinlerde “da/de” bağlacını doğru kullanarak pratik yapın.
  • Okuma Alışkanlığı Edinin: Kitaplar ve makaleler okuyarak doğru kullanımı gözlemleyin.

Unutmayın, dil kurallarına uygun yazmak, düşüncelerinizi ve duygularınızı en etkili şekilde ifade etmenizi sağlar.

Lütfen Dikkat! Sitemizi kaynak göstermeden kesinlikle alıntı yapmayınız!!!


Diğer Türkçe yazım kılavuzları ve öneriler için tıklayınız…

TDK kılavuzu için tıklayınız…

  • ÜNLÜ DARALMASI VE TÜRKÇE FİİL ÇEKİMİNDEKİ YANSIMALARI
    Türkçe’nin kendine has ses yapısı, fiil çekimlerinde ve ek alımlarında belirgin değişimlere yol açar. Ünlü daralması, özellikle fiillerin şimdiki zaman çekiminde ve ek alım süreçlerinde duyulan, söylenişin…
  • SİMGELER, ÖZEL KARAKTERLER VE İŞARETLER
    Simgeler Konusunda Türkçe Yazım Kuralları Türkçe yazımda simgeler, özel karakterler ve işaretlerin doğru kullanımı, özellikle bilimsel, teknik ve akademik metinlerde; günümüz eğitim ve bilim dünyasında, doğru yazım…
  • TÜRKÇE DİLBİLGİSİ TERİMLERİ VE YAZIM KURALLARI
    Türkçe dilbilgisi, doğru ve etkili iletişim kurabilmek için temel bir unsurdur. Hem yazılı hem de sözlü ifadelerde dilin kurallarını bilmek, anlamı doğru aktarmak ve anlaşılır bir şekilde…
  • ÜNLÜLERİN NİTELİKLERİ VE YAZIM KURALLARI
    Türkçe, zengin fonetik yapısı; ünsüz ve ünlülerin nitelikleri ile birlikte ses özellikleriyle dünya dilleri arasında önemli bir yere sahiptir. Dilimizin temelini oluşturan sesler, ünlüler ve ünsüzler olmak…
  • ÜNSÜZLERİN NİTELİKLERİ VE YAZIM KURALLARI
    Türkçenin ses yapısı, dilin akıcılığı ve ünsüzlerin nitelikleri ile anlam taşıyan ögelerin doğru biçimde aktarılabilmesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu yapı, ünlü ve ünsüzlerin karşılıklı etkileşimi üzerine…
  • SORU EKLERİNİN YAZILIŞLARI VE YAZIM KURALLARI
    Soru eklerinin yazılışları, Türkçe’nin doğru ve etkili kullanımı açısından büyük önem taşır. Bu eklerin ayrı yazılması, ünlü uyumlarına dikkat edilmesi ve eklerden sonra gelen eklerin bitişik yazılması…