SAYILARIN YAZILIŞI VE YAZIM KURALLARI

Sayıların yazılışı ile ilgili kuralların doğru uygulanması, yazılı iletişimin net ve anlaşılır olmasını sağlar. Bu kurallara dikkat ederek, dilimizi daha etkili ve doğru kullanabiliriz…

Türkçede sayılar, dilimizin vazgeçilmez bir parçasıdır ve günlük hayatta sıkça kullanılır. Sayıların yazılışı konusunda belirli kurallar bulunmaktadır. Bu kuralların doğru uygulanması, yazılı iletişimin anlaşılır ve tutarlı olmasını sağlar. Bu makalede, sayıların yazılışıyla ilgili kuralları detaylı bir şekilde inceleyecek ve örneklerle pekiştireceğiz. Doğru yazım kurallarına hakim olmak, dilimizin zenginliğini ve ifade gücünü korumak açısından büyük önem taşır.

1. Sayıların Yazıyla ve Rakamla Yazılması

Sayılar hem yazıyla hem de rakamla ifade edilebilir. Ancak, hangi durumlarda yazıyla, hangi durumlarda rakamla yazılması gerektiği konusunda belirli kurallar vardır.

a. Yazıyla Yazılan Sayılar

Genel ifadelerde, kısa sayılarda ve edebi metinlerde sayılar genellikle yazıyla yazılır.

Örnekler:

• Bin yıldan beri bu topraklardayız.
• On dört gün sonra tatile çıkacağız.
• Haftanın beşinci günü toplantımız var.
• Üç ayda bir genel kontrol yapılır.
• Yüz soru içeren bir sınav hazırladık.
• İki hafta sonra projemizi teslim edeceğiz.
• Üçüncü sınıf öğrencileri etkinliğe katılacak.

Not: Rakamla ilgili “net sayılar rakam ile” yazılırken net olmayan “yuvarlama rakamlar yazıyla” yazılır.

Örnekler:

• Net İfade: Cebimde 250 TL var.
• Yaklaşık İfade: Cebimde yaklaşık iki yüz elli TL var.

• Net İfade: Beni 3 gün sonra ara.
• Yaklaşık İfade: Beni üç gün kadar sonra ara.

• Net İfade: Günde net 1.000 Lira kazanıyorum.
• Yaklaşık İfade: Günde en az bin lira kazanıyorum.

• Net İfade: Yarın saat 03.00’da buluşalım.
• Yaklaşık İfade: Yarın saat üç gibi buluşalım.

b. Rakamla Yazılan Sayılar

Saat, para tutarı, ölçü birimleri, istatistiksel veriler ve teknik detaylarda sayılar rakamla yazılır.

Örnekler:

• Toplantı saat 14.30’da başlayacak.
• Ürün fiyatı 1.500.000 liradır.
• 25 kilogram ağırlığında bir paket geldi.
• Şehir nüfusu 1.250.000 kişiye ulaştı.
• Maraton mesafesi 42 kilometredir.
• Kumaşın uzunluğu 15 metredir.

c. Saatlerin Yazılışı

Saatler ve dakikalar metin içinde yazıyla da ifade edilebilir, özellikle edebi ve anlatı metinlerinde.

Örnekler:

• Saat dokuzu beş geçe buluşalım.
• Saat yediye çeyrek kala evden çıktım.
• Saat sekizi on dakika üç saniye geçe yarış başladı.
• Mesela saat onda tekrar görüşelim.

2. Dört veya Daha Fazla Basamaklı Sayıların Yazılışı

Büyük sayıları daha okunaklı hale getirmek için bin, milyon, milyar ve trilyon gibi kelimeler kullanılarak sayılar yazılır.

Örnekler:

• Dünya nüfusu 7 milyar 800 milyon civarındadır.
• Şirketin geliri 3 milyon 250 bin lirayı aştı.
• Projede 2 milyar dolarlık yatırım planlanıyor.
• Festivalde 1 milyon 500 bin kişi katılım gösterdi.

3. Birden Fazla Kelimeden Oluşan Sayıların Yazılışı

Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.

Örnekler:

• İki yüz kişi etkinliğe katıldı.
• Üç yüz altmış beş gün bir yılı oluşturur.
• Bin iki yüz elli bir kitap bağışlandı.
• Dört bin beş yüz ağaç dikildi.

4. Para ile İlgili İşlemlerde Sayıların Yazılışı

Senet, çek ve ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır ve tutarlar net bir şekilde belirtilir.

Örnekler:

• 650,35 TL (altıyüzelli TL, otuzbeş kr.)
• 1.250,00 TL (binikiyüzelli TL, sıfır kr.)
• 3.750,50 TL (üçbinyediyüzelli TL, elli kr.)

5. Yüzde ve Binde İşaretlerinin Yazılışı

Yüzde (%) ve binde (‰) işaretleri yazılırken sayı ile işaret arasında boşluk bırakılmaz.

Örnekler:

• %25 indirim uygulanacak.
• Kâr marjı %10 arttı.
• Nem oranı %75 seviyesinde.
• Hata payı ‰5 olarak belirlendi.

6. Adları Sayılardan Oluşan Kart Oyunlarının Yazılışı

Yalnıca eğlence amaçlı olarak oynanması gereken bazı kart oyunlarıyla terimleri sayılardan oluşur ve bu kelimeler bitişik yazılır.

Örnekler:

• Altmışaltı oynamayı sadece eğlence için yapın.
• Ellibir kart oyunu eğlencelidir; yalnızca eğlenmek için oynayın.
• Yirmibir oyununun kurallarını biliyor musun, yalnızca eğlenmek amacıyla öğrendin dimi?
• Otuzbir arkadaşlar arasında eğlence amaçlı olarak popülerdir.

7. Romen Rakamlarının Kullanımı

Romen rakamları belirli durumlarda kullanılır ve yazımı önemlidir.

a. Tarihî Olaylar ve Yüzyıllar

Örnekler:

• II. Dünya Savaşı büyük yıkıma neden oldu.
• XX. yüzyıl, teknolojinin hızla geliştiği bir dönemdir.

b. Hükümdar İsimleri

Örnekler:

• III. Selim, Osmanlı padişahıdır.
• XIV. Louis, Fransa kralıdır.
• II. Elizabeth, İngiltere kraliçesidir.

c. Tarihlerde Ayların Yazılışı

Örnekler:

• 1.XI.1928 tarihinde önemli bir yasa kabul edildi.
• 23.IV.1920, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılış tarihidir.

d. Kitap ve Dergi Ciltleri

Örnekler:

• I. Cilt, temel konuları içerir.
• II. Cilt, ileri düzey konulara odaklanır.

e. Maddelerin Sıralandırılması

Örnekler:

• I) Giriş
• II) Gelişme
• III) Sonuç

8. Dört veya Daha Fazla Basamaklı Sayıların Yazılışı

Dört veya daha fazla basamaklı sayılar, sondan başlayarak üçlü gruplara ayrılır ve aralarına nokta konur.

Örnekler:

• 4.567
• 326.197
• 49.750.812
• 28.434.250

Açıklama:

• 1.000
• 10.000
• 100.000
• 1.000.000

9. Sayılarda Kesirlerin Yazılışı

Kesirli sayılarda, tam sayı ile kesir kısmı arasında virgül kullanılır.

Örnekler:

• 15,2 (On beş tam, onda iki)
• 5,26 (Beş tam, yüzde yirmi altı)
• 3,1416 (Pi sayısı)
• 0,75 (Sıfır tam, yüzde yetmiş beş)

10. Sıra Sayılarının Yazılışı

Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir.

a. Yazıyla Gösterim

Örnekler:

• Birinci, ikinci, üçüncü
• Yedinci sınıf öğrencileri
• On beşinci gün

b. Rakamla Gösterim

Rakamla gösterilen sıra sayılarında, rakamdan sonra nokta konur veya kesme işareti ile ek getirilir.

Örnekler:

• 15. kat
• 56. sayfa
• 8’inci madde
• 2’nci tur

Not:

• Sıra sayıları ekle gösterildiğinde, rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, nokta konulmaz.
• Doğru: 8’inci, 2’nci
• Yanlış: 8.’inci, 2.’nci

11. Üleştirme Sayılarının Yazılışı

Üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla belirtilir.

Örnekler:

• İkişer elma dağıtıldı.
• Üçer kitap seçebilirsiniz.
• Öğrenciler beşer kişilik gruplara ayrıldı.
• Görevlilere yüzer lira ödendi.

12. Kesirli Sayılara Getirilen Eklerin Yazılışı

Bayağı kesirlerde ekler, paydada yer alan sayıya göre getirilir.

Örnekler:

• 4/5’i (Dört bölü beş i )
• 1/2’si (Bir bölü iki si )
• 3/4’ü (Üç bölü dört ü )
• 7/8’ine (Yedi bölü sekiz ine )

13. Cümlelerin Başında Sayıların Yazılışı

Bir zorunluluk olmadıkça, cümle rakamla başlamaz. Cümle başında sayılar yazıyla yazılır.

Örnekler:

• Yüzlerce kişi etkinliğe katıldı.
• On beş öğrenci ödül aldı.

Yanlış Kullanım:

• 1500 kişi katıldı. (Doğrusu: Bin beş yüz kişi katıldı.)

14. Tarihlerin Yazılışı

Tarihler yazılırken gün, ay ve yıl belirtilir. Gün ve yıl rakamla, ay ise yazıyla veya rakamla yazılabilir.

Örnekler:

• 29 Ekim 1923
• 23 Nisan 1920
• 01.01.2021

15. Telefon ve Faks Numaralarının Yazılışı

Telefon ve faks numaraları yazılırken, numaralar arasına boşluk veya tire konulabilir.

Örnekler:

• (0212) 555 55 55
• (0312) 444-44-44

16. Matematiksel İşlemlerde Sayıların Yazılışı

Matematiksel ifadelerde, işlem sembolleri ve sayılar doğru bir şekilde yazılır.

Örnekler:

• 5 + 3 = 8
• 12 × 4 = 48
• 20 ÷ 4 = 5
• √16 = 4

Öneriler

Sayıların yazılışıyla ilgili kuralların doğru uygulanması, yazılı iletişimin net ve anlaşılır olmasını sağlar. Bu kurallara dikkat ederek, dilimizi daha etkili ve doğru kullanabiliriz.

Tavsiyeler:

• Yazım Kılavuzunu Kullanın: Türk Dil Kurumu’nun güncel yazım kılavuzunu düzenli olarak inceleyin.
• Pratik Yapın: Yazdığınız metinlerde sayıların yazılış kurallarını uygulayarak pekiştirin.
• Kart Oyunlarını derslerinizden veya işlerinizden artakalan zamanlarınızı değerlendirmek için yalnızca eğlence amaçlı olarak oynayın.
• Okuma Alışkanlığı Edinin: Kitap, dergi ve makaleler okuyarak sayıların yazılışını gözlemleyin.
• Araştırın: Emin olmadığınız durumlarda güvenilir kaynaklara başvurarak doğru kullanımı öğrenin.
• Dikkatli Olun: Yazarken sayıların yazılışına ve getirdiğiniz eklerin doğru olup olmadığına dikkat edin.

• 
  FİİL ÇEKİMİ İLE İLGİLİ YAZILIŞLAR
  Türkçemiz, sondan eklemeli yapısıyla zengin ve dinamik bir dildir. Ancak bu yapı özellikle fiil çekimi konusunda konuşma dilinin (söyleyiş) ve yazı dilinin (yazılış) birbirinden farklılaşmasına neden olabilirmektedir.…
• 
  DEYİMLERİN YAZILIŞI
  Deyimlerin yazılışı, Türkçe metin hazırlarken en sık karıştırılın dil bilgisi konularından biridir. Mesela “Göz atmak” mı yoksa “gözatmak” mı?, “Kulak asmak” mı yoksa “kulakasmak” mı?… Türkçemiz bu…
• 
  KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU (Düzlük-Yuvarlaklık Uyumu)
  Türkçe, ses bilgisi (fonetik) açısından dünyanın en zengin ve kurallı dillerinden biridir. Dilimizin bu ahenkli yapısının temel taşlarını da “ünlü uyumları” oluştururlar. Çoğumuz tarafından “Küçük Ünlü Uyumu”…
• 
  BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU (Kalınlık-İncelik Uyumu)
  Türkçe, ses bilgisi (fonetik) açısından dünyanın en zengin ve kurallı dillerinden biridir. Dilimizin bu ahenkli yapısının temel taşlarını da “ünlü uyumları” oluştururlar. Çoğumuzun “Büyük Ünlü Uyumu” (kalınlık-incelik…
• 
  ÜNSÜZ TÜREMESİ (ÜNSÜZ İKİZLEŞMESİ)
  Güzel ve zengil Türkçemiz ses uyumları ve ses olayları bakımından dünyanın en zengin dillerinden biridir. Ve dilimizin bu ahenkli yapısını korumak ve doğru kullanmak hem yazılı hem…
• 
  ÜNLÜ DÜŞMESİ NEDİR? ÖRNEKLERLE DETAYLI ANLATIM
  Türkçe, yapısal olarak eklemeli bir dildir. Kelime köklerine veya gövdelerine getirilen ekler, kelimelerin anlamlarını veya cümle içindeki görevlerini değiştirir. Bu ekleme süreci sırasında, dilin akıcılığını ve fonetik…

• 
  ÖMER SEYFETTİN: HAYATI ve ESERLERİ
  Milli Edebiyat akımının öncülerinden biri olarak, dilin sadeleşmesine ve milli bilincin oluşmasına katkıda bulunan Ömer Seyfettin, hikâyeleriyle milli değerleri, toplumsal sorunları ve insan ilişkilerini ustalıkla işlemiştir. Hikâyelerinde…
• 
  RIFAT ILGAZ: HAYATI ve ESERLERİ
  Toplumsal sorunları mizahi ve eleştirel bir dille işlemiş, eserleriyle geniş kitlelere ulaşmıştır. Özellikle “Hababam Sınıfı” eseriyle geniş bir kitleye ulaşmış, mizahi ve eleştirel anlatımıyla tanınmıştır… Hayatı, Eserleri…
• 
  ÂŞIK VEYSEL: HAYATI ve ESERLERİ
  Sazı ve sözleriyle insanlara umut, sevgi ve birlik mesajları veren Âşık Veysel tarafından hayata aktarılan eserleri dinlemek ve okumak Anadolu’nun ruhunu ve insanının duygularını anlamak için önemli…
• 
  GÜLTEN DAYIOĞLU: HAYATI ve ESERLERİ
  Eserlerinde çocukların dünyasını, hayallerini ve sorunlarını işleyeren Gülten Dayıoğlu, onların kalbine dokunmuştur. Onun eserlerini okumak, çocukların dünyasını anlamak, hayal gücünü geliştirmek ve kültürel değerlerimizi tanımak için önemli…
• 
  TARIK BUĞRA: HAYATI ve ESERLERİ
  Eserlerinde tarihî, toplumsal ve bireysel temaları ustalıkla işleyen Tarık Buğra, Türk insanının ruhunu ve değerlerini yansıtmıştır. Onun eserlerini okumak Türkiye’nin tarihini, toplumsal yapısını ve insan psikolojisini anlamak…
• 
  CEVAT ŞAKİR KABAAĞAÇLI (HALİKARNAS BALIKÇISI)
  Denize olan tutkusunu, doğa sevgisini ve insan hikâyelerini ustalıkla işlemiş, eserleriyle geniş kitlelere ulaşmıştır. Onun eserlerini okumak, Ege ve Akdeniz’in zenginliklerini, Anadolu’nun kültürel mirasını ve insanın doğayla…